/ Kiem Nieuws

RSS

Op zoek naar de heilige graal van de creatieve industrie

dinsdag 15 oktober 2013 / Redactie / geen reacties

Wat moet de vakbond met de creatieve industrie? Dat was de centrale vraag op het afscheidssymposium van Edwin Bouwers als voorzitter van FNV KIEM. Edwin Bouwers vertrok begin dit jaar naar het Dagelijks Bestuur van de FNV in Beweging. Zijn grootste wens is daar een eigen ‘FNV Broodfonds’ opzetten.

In de creatieve sector lijkt iedereen voortdurend op zoek naar de nieuwe ‘gazelle’, de volgende start-up die uit het niets opeens heel groot gaat worden à la Spotify, Wat velen vergeten, aldus Edwin, is dat om die paar uitblinkers te krijgen, je juist veel massa nodig hebt. Met z’n allen scheppen al die creatieve zzp’ers, eenpitters en kleine bedrijfjes juist het klimaat waarin vernieuwing en creativiteit kunnen gedijen. Veel zzp’ers hebben helemaal niet de ambitie om ‘gazelle’ te worden en door te groeien naar een bedrijf met personeel. Zij blijven liever samenwerken in een netwerkstructuur. Het is de rol van de vakbond om in de breedte oog te hebben voor hun belangen, te onderzoeken wat die belangen precies zijn. Nadenken over de consequenties van nieuwe vormen van arbeidsrelaties en ondernemerschap. Met een open oog voor nieuwe vormen van waardencreatie en nieuwe ontwikkelingen zoals de 3D-printer.

Nieuwe vormen
En daar nieuwe, creatieve vormen van vakbondswerk voor te bedenken. Hoe precies? Die heilige graal heeft Edwin ook in zijn vijf jaar bij KIEM nog niet gevonden. Maar hij weet intussen wel welke vragen je moet stellen en heeft belangrijke elementen van het antwoord te pakken. Solidariteit, sociale verbondenheid en betrokkenheid zijn nog steeds belangrijke waarden. Zoals het belang van coöperaties en nieuwe vormen van samenwerken. Zoals een eigen ‘FNV Broodfonds’.

Het nieuwe werken
De andere sprekers, zoals Harold Smits van A*Life, en hoogleraar creatief ondernemerschap Arjan van den Born, gingen dieper in op de mindset die hoort bij het nieuwe werken, vooral in de creatieve sector. In plaats van een baan van negen tot vijf, wil je doen wat je graag doet en waar je goed in bent: werkzekerheid wordt werkplezier, werken wordt passie.

Ruimte voor creativiteit
En passie wordt werk. Mensen creëren steeds meer hun eigen baan. Juist dan komt er ruimte voor creativiteit en nieuwe initiatieven. Zoals Grannies Finest. Oude dametjes in het bejaardenhuis breien hippe ontwerpen die voor veel geld worden verkocht. Een groot deel van dat geld gaat naar goede doelen. Nieuwe vormen van samenwerking, ondernemerschap en werknemerschap komen in de plaats van de grote industriële organisaties met hun hiërarchische relaties en duidelijke takenpakketten. In de ‘gig-economy’ gaat het om het individu en zijn talenten. Het werk wordt uniek en complex, er ontstaan nieuwe vormen van vakmanschap en ambacht. Denk een game als GTA5, waar teams van animatoren en gamebouwers jaren samenwerken aan een product dat binnen drie dagen meer dan een miljard dollar oplevert. Wat nu in de creatieve industrie gebeurt, gaat onvermijdelijk daarbuiten ook steeds meer een rol spelen. In de wereld van ict en internet blijkt al de ongelofelijke kracht van open source. Feitelijk draait het hele internet op software die gemaakt is door duizenden gebruikers die vrijwillig samenwerken.

Kern: belangenbehartiging
Hoe moet de vakbond hierop inspringen? Volgens Ton Heerts blijft de kern: belangenbehartiging. “Zolang de overgrote meerderheid van de bevolking afhankelijk is van het verkopen van zijn arbeidskracht of de producten van zijn creativiteit aan een bedrijf of instelling, zo lang blijft er behoefte aan belangenbehartiging, ook collectief. En of dat nou vakbond heet of iets anders, dat kan me niet zoveel schelen. De essentie is dat we onze krachten bundelen. En voorkomen dat we allemaal als individu tegen elkaar worden uitgespeeld.” Heerts onderstreept het belang van KIEM voor het vernieuwingsproces van de FNV. “Jullie hebben altijd een progressieve, vernieuwende inbreng binnen de FNV. En dat is belangrijk om als FNV de aansluiting te houden bij de nieuwe trends binnen de maatschappij. En om nieuwe vormen te vinden die daar ook bij aansluiten.”

Grenzen van flexibel werken
Een belangrijke opdracht voor de vakbond, aldus Arjan van den Born, is aan te geven waar de grenzen van flexibel werken liggen. Creativiteit en vernieuwing hoeft ook niet gelijk te staan aan weg met alle arbeidsvoorwaarden. Een internationaal modebedrijf als Zara slaagt erin zijn collectie steeds te vernieuwen, maar kiest er bewust voor om dat met vaste mensen te doen. Zzp’ers hebben stuk voor stuk te maken met uiteenlopende problemen als marktverstoringen en oneerlijke concurrentie, ziekte, pensioen, de behoefte aan scholing. Dit alles vraagt om solidaire, collectieve oplossingen. Een goed voorbeeld is de actie ‘Blijfjijzzp’er’, tegen het schrappen van de belastingaftrek voor zelfstandigen. Je zou een parallel kunnen trekken met honderd jaar geleden, de tijd waarin de vakbonden erin slaagden om nieuwe oplossingen te bieden voor de nieuwe problemen. Vakbonden hebben een lange traditie en ervaring. Het komt er nu op aan dat ze zich open stellen voor jongeren, meer aandacht krijgen voor vakmanschap, en oude tradities combineren met nieuwe methoden.

Print deze pagina

/ Kiem Reacties

 
           __   __    ______     ___      _____      ___    
    ___    \ \\/ //  /_   _//   / _ \\   /  ___||   / _ \\  
   /   ||   \ ` //   `-| |,-   | / \ || | // __    | / \ || 
  | [] ||    | ||      | ||    | \_/ || | \\_\ ||  | \_/ || 
   \__ ||    |_||      |_||     \___//   \____//    \___//  
    -|_||    `-`'      `-`'     `---`     `---`     `---`   
     `-`