/ Kiem Nieuws

RSS

De VAR verdwijnt nu echt: wat betekent dit voor jou?

vrijdag 05 februari 2016 / Redactie / geen reacties

De kogel is door de kerk: dinsdag 2 februari stemde de Eerste Kamer in met de wet deregulering arbeidsrelaties. Dat betekent dat de VAR (Verklaring Arbeidsrelatie) voor zzp'ers per 1 mei 2016 definitief wordt afgeschaft. De instemming van nu ook de Eerste Kamer betekent dat je als zzp'er vanaf mei met zogenoemde modelcontracten moet gaan werken. De Tweede Kamer ging al eerder akkoord.

Wat gaat er gebeuren?
De VAR verdwijnt per 1 mei 2016. Na deze datum verliest je huidige VAR (als je die hebt) zijn geldigheid. Er komt een overgangsperiode van een jaar, tot 1 mei 2017, waarin wel wordt gecontroleerd, maar (behalve bij fraude/misbruik) geen boetes en naheffingen worden opgelegd. Kort gezegd: een gewenningsperiode, waar niets doen en afwachten tot 1 mei niet mag, maar ‘trial and error’ wel.

Opdrachtgevers en opdrachtnemers (zzp’ers) worden op deze manier weer zelf verantwoordelijk voor de beoordeling van hun onderlinge arbeidsverhouding. Een contract waarin je die verhouding vastlegt kun je ter goedkeuring voorleggen aan de Belastingdienst. Als de overeenkomst akkoord is, en in de praktijk wordt er ook echt gewerkt zoals het op papier staat, dan is net als bij de VAR nu de opdrachtgever gevrijwaard van inhouden van loonheffingen en mag een factuur dus zonder inhoudingen worden uitbetaald.

Waarom moest de VAR weg?
De VAR is ontstaan vanuit de vraag of er wel of geen loonheffingen moeten worden toegepast. Het draait om de vraag of er - al dan niet - sprake is van een dienstbetrekking, waardoor er door de opdrachtgever loonheffingen moeten worden ingehouden en afgedragen? Dat kan een lastige vraag zijn, want het onderscheid daartussen is niet altijd makkelijk. Dat is de reden dat de VAR er ooit kwam. Maar de belastingdienst kan die beoordeling natuurlijk ook niet zo makkelijk maken. En dat is de reden dat de belastingdienst ook graag wilde dat de VAR weer zou verdwijnen. Want de VAR maakte het feitelijk mogelijk om aan de vraag "wel of geen dienstbetrekking" voorbij te gaan.

Het failliet van een systeem, vooral omdat opdrachtgevers op grond van de VAR wettelijk niet aangesproken konden worden op oneigenlijk gebruik. De individuele zelfstandige wel, maar dat is arbeidsintensief en in veel gevallen onwenselijk. Die balans wordt nu hersteld.

Hoe beoordeel je of er sprake is van een dienstverband?
Er zijn drie hoofdcriteria om te beoordelen of er sprake is van een dienstverband:
• Betaling van loon (het gaat om betaald werk)
• Verplichting de arbeid persoonlijk te verrichten (je moet het zelf doen)
• Onder gezag staan (een ander, je ‘baas’ bepaalt wat je doet en hoe je werkt)

Voldoe je aan alledrie de criteria, dan is sprake van een dienstverband. Voldoe je aan één van de drie niet, dan is er géén sprake van een dienstverband. Loon valt snel af als onderscheidend criterium, we hebben het niet over vrijwilligerswerk, er wordt hoe weinig soms ook) geld mee verdiend. Het draait dus om gezag of vervanging. Niet voor niets zijn de twee al gepubliceerde hoofdmodelovereenkomsten hierop gebaseerd. Één model gaat uit van het ontbreken van de plicht het werk persoonlijk te doen, en het andere model gaat uit van het ontbreken van werkgeversgezag. Maakt het niet uit of jijzelf de klus doet, maar mag jij bepalen of je die door iemand anders laat doen, dan geldt de verplichting tot persoonlijke arbeid niet.
Dan het derde punt: gezag. Deze is het lastigst te beoordelen, omdat er geen objectief makkelijk omslagpunt is tussen het geven van instructies (ook toegestaan buiten dienstverband) en het onder gezag staan.

Wat helpt is je de vraag stellen: hoe autonoom ben je? Mag je zelf bepalen hoe, waar en wanneer je werkt? Hoe minder vrij je bent om zelf te bepalen, des te eerder een gezagsrelatie wordt aangenomen. Let wel: dit de wet, die al lang bestaat. Je bent niet vrij om zelf te bepalen of je zelfstandig bent.

Modelcontracten, wat zijn dat en waar moet ik op letten?
Realiseer je dat een modelcontract juridisch echt iets anders is dan de VAR. De VAR was een fiscale verklaring van de overheid over de opdrachtnemer met als rechtsgevolg: vrijwaring inhoudingsplicht opdrachtgever loonheffing. Een modelcontract is eerst en bovenal een juridische overeenkomst tussen twee partijen, waaraan de overheid onder voorwaarden als gevolg aan verbindt, dat er na goedkeuring vrijwaring voor de inhoudingsplicht loonheffing wordt gegeven.

Dat wil zeggen dat een factuur zonder inhoudingen mag worden uitbetaald. Die vrijwaring is onder de voorwaarde dat beide partijen zich in de prakijk wel houden aan wat op papier is afgesproken. Contractjuristen gaan hier garen bij spinnen en het wordt stevig opletten. Vooral als argumenten worden gebruikt als 'je moet dit tekenen van de belastingdienst', terwijl je gevraagd wordt al je rechten weg te tekenen, of boete-, geheimhoudingsbepalingen of aansprakelijkheid voor bijvoorbeeld naheffingen.

Ook model-brancheovereenkomsten hoeven privaatrechtelijk niet in balans te zijn, of opgesteld door meerdere partijen. En dat staat niet altijd aangegeven. Dat zou wel moeten vindt FNV KIEM en dat betekent dat je moet opletten dus. Teken nooit zomaar of onder druk een contract!

Wat doet FNV KIEM?
Wij gaan in gesprek met werkgevers om samen (net als bij een cao) modelovereenkomsten op te stellen. Die gesprekken lopen in de podiumkunsten, samen met Act, Ntb. En ze gaan lopen in de media, samen met de NVJ en Dupho. Ook kun je contracten die je krijgt aangeboden door ons laten checken. Soms zullen we, als we er met de werkgevers niet uitkomen, zelf modelovereenkomsten opstellen voor sectorspecifieke functies. Daarnaast gaan we dit jaar voorlichting geven.

Tot slot: check of je basis op orde is. Veel draait om de aanpak schijnzelfstandigheid. Constructies die eigenlijk niet kunnen, maar nu door gebrekkige controle in praktijk via de VAR geheel risicoloos voor opdrachtgevers mogelijk zijn, kunnen straks niet meer. Als de basis klopt, een gezond bedrijf op basis van zelfstandigheid en van professionele autonomie, dan hoef je je weinig zorgen te maken mits opdrachten ook niet als een verkapt dienstverband worden gezien.

Controleer of je activiteiten feitelijk in balans zijn. Zijn ze te zien als één onderneming? Of is er sprake van meerdere activiteiten of inkomstenbronnen die naast elkaar staan. Hou je winstgevendheid als ondernemer in de gaten. Wees niet in hoofdzaak van één opdrachtgever afhankelijk. Als je structureel verlies of zeer weinig winst maakt of wanneer je bijbaan je hoofdactiviteit en hoofdinkomen vormt, loop je risico je ondernemersstatus te verliezen. En tenslotte: toets op basis van de criteria loon, persoonlijke arbeid en gezag of je de opdracht die je vervult eigen wel kan buiten dienstrekking.

Lees ook ons VAR dossier.

Print deze pagina

/ Kiem Thema's

  • Verdwijning van de VAR

    donderdag 19 mei 2016

    De VAR verdwijnt. FNV KIEM heeft gelobbyd voor een transitieperiode om een zorgvuldige overgang en implementatie mogelijk te maken. Dit gebeurt nu ook. Staatssecretaris Wiebes van Financiën heeft aangegeven dat het jaar 2016 dient als overgangsperiode, waarin zzp’ers en opdrachtgevers de tijd krijgen hun werkwijze aan te passen op de nieuwe sit… Lees verder

/ Kiem Reacties

 
 _    _      ___      _  __     ___      ______     ___    
| \  / ||   / _ \\   | |/ //   / _ \\   /_   _//   / _ \\  
|  \/  ||  | / \ ||  | ' //   / //\ \\  `-| |,-   / //\ \\ 
| .  . ||  | \_/ ||  | . \\  |  ___  ||   | ||   |  ___  ||
|_|\/|_||   \___//   |_|\_\\ |_||  |_||   |_||   |_||  |_||
`-`  `-`    `---`    `-` --` `-`   `-`    `-`'   `-`   `-`