/ Kiem Nieuws

RSS

Blog: Rechten

vrijdag 22 oktober 2010 / Redactie / geen reacties

Over de rechten is al veel geschreven, en heel veel gedoe geweest. Zoals jullie waarschijnlijk wel hebben meegekregen door de acties over de naburige rechten, hebben toneelmakers hun rechten een stuk minder goed beschermd dan de musici. Het gevolg is dat het zo maar kan gebeuren dat je jarenlang op TV herhaald wordt zonder dat je er een cent van ziet, terwijl iedereen denkt dat je zó veel werk hebt dat het tòch geen zin heeft om je te vragen. Bovendien kan je ook door één zo'n steeds herhaalde rol in een typetje worden geduwd waar je nooit meer van weg komt.

Met de producenten is het kwaad kersen eten geweest in de afgelopen jaren. Voor de meesten onder hen is het allemaal véél te ingewikkeld om te zorgen dat er een beetje redelijke vergoedingen worden vastgelegd, bovenop het initiële salaris voor de oorspronkelijke productie.

FNV KIEM heeft zich er nooit bij neergelegd, maar om nu te zeggen dat we in de afgelopen jaren grote successen hebben geboekt in deze strijd voor acteurs, nee. Het is taai en zouteloos allemaal, zodat het onderwerp niet elke dag in het centrum van de belangstelling staat - maar uitzichtloos? Zeker niet. In tegendeel: er zijn ontwikkelingen waardoor het argument dat het allemaal te ingewikkeld is binnenkort op de schroothoop kan, als wij nù tenminste een beetje wakker blijven.

Het ziet er namelijk naar uit dat het door de ontwikkelingen op het internet mogelijk wordt om die hele complexe markt van rechten beter te gaan beheren. Als we dat dan gaan doen, moeten we ons wel realiseren dat  het probleem niet alleen voor acteurs, maar ook voor veel vormgevers in het theater geldt.  Zo krijgt bij voorbeeld een persfotograaf wel rechten voor zijn theaterfoto's, maar de kostuumontwerper en de décor ontwerper, die vaak juist dàt wat de foto mooi maakt in eerste instantie hebben geschapen,  profiteren daar niet van mee. De fotograaf realiseert zich niet dat eigenlijk ook dààr sprake is van een soort van naburige rechten.

Kortom, we zullen het waarschijnlijk eerst ingewikkelder maken dan het nu al is, voordat we ècht aan een oplossing kunnen komen. En die oplossing gaat in de richting van een goede database waarin alle vertoningen en afgeleiden daarvan te herleiden zijn naar het team van makers. Vanuit die database wordt dan ook bijgehouden welke openbaarmakingen er plaatsvinden, en dan worden de revenuen van die openbaarmakingen verdeeld over de makers. Tot voorheen was het beheer van een oneindig lijkende hoeveelheid van heel kleine overboekingen onuitvoerbaar. Achter dat argument verscholen de producenten zich, volgens sommige rechters ook wel een beetje terecht. 

Maar de tijden veranderen, en de banken hebben inmiddels de technologie van oneindige hoeveelheden kleine overboekingen geperfectioneerd (ten behoeve van zichzelf). Ook databases met een quasi-oneindige hoeveelheid gegevens managen is geen probleem meer. Dus het wordt tijd dat wij ons daarop geen richten en komen tot een URR, een Universele Rechten Registratie, of een Universal  Rights Registration. Dat zou bijvoorbeeld een uitbreiding kunnen zijn van het systeem dat voor boeken bestaat, het ISBN.

Als we dat hebben gedaan is er intussen nog een andere beer op de weg verschenen: de huidige generatie is voor het overgrote deel van mening dat alles gratis hoort te zijn. Dat idee is geschapen door de commercie, die bij alles wat er aan content op het internet verschijnt maar al te graag een advertentie plaatst.  De consument heeft niet in de gaten dat hij alles wat hij gratis download later betaalt als hij een colaatje, een hamburger of een sportschoen koopt.

En de commercie is natuurlijk helemaal blij als de content die kijkers trekt niets kost, zoals de filmpjes op Youtube.

Alle scheppers van content (en dat zijn voor het overgrote deel de kunstenaars) zijn het er wel over eens dat het idee dat alles gratis moet zijn niet klopt, maar politici luisteren naar het grote publiek en zien er geen been in om 'gratis' tot hun standpunt te maken. Zo was het maar al te populair om tegen de MB3-speler heffing te zijn, en zo is het heel onpopulair om het illegaal downloaden van films te bestrijden.
De wereld van scheppende kunstenaars heeft een daarom aantal organisaties opgericht  die dus soms behoorlijk gehaat zijn: Buma, Stemra, Norma, Beeldrecht,  Brein, en zo voort.

Het helpt ook niet erg dat veel kunstenaars nogal eens op die organisaties schelden omdat die soms niet al te doorzichtig werken.  Het wordt dus onze eerste taak, om het vertrouwen van de kunstenaars in die organisaties te herstellen, want pas als het hele veld van creatieven die organisaties gaat verdedigen, in de politiek, maar ook op talloze sites op het internet, is er enige kans dat de publieke opinie wat dit betreft weer een ommezwaai maakt.
 

Marc-Jan Trapman
Vakgroepbestuur Theater FNV KIEM

Print deze pagina

/ Kiem Reacties

 
 __   _    __   __   _    _    _    _    __   _      ___    
| || | ||  \ \\/ // | \  / || | || | || | || | ||   / _ \\  
| '--' ||   \ ` //  |  \/  || | || | || | '--' ||  | / \ || 
| .--. ||    | ||   | .  . || | \\_/ || | .--. ||  | \_/ || 
|_|| |_||    |_||   |_|\/|_||  \____//  |_|| |_||   \___//  
`-`  `-`     `-`'   `-`  `-`    `---`   `-`  `-`    `---`