Het rommelt in pensioenland. Dat is wel duidelijk. De verhalen over de (on)houdbaarheid van ons huidige systeem volgen elkaar snel op.

Met als gevolg dat mensen grote zorgen hebben over hun oudedagsvoorziening. Zo zijn jongeren bijvoorbeeld bang dat ze onevenredig de rekening voor de vergrijzing moeten betalen. Ouderen zijn bang dat hun pensioen de komende jaren bevroren gaat worden. Logisch dat de FNV even om twee adempauzes heeft gevraagd. Zodat de verschillende vakbonden met hun vakbondskader tot een eigen afweging kunnen komen.

FNV KIEM is op donderdag 14 april jl. in een extra bondsraad, samen met onze actieve leden die zitting hebben in pensioenfondsbesturen en deelnemersraden, bijeen geweest. Daar is de inzet van FNV KIEM besproken.

Inzet FNV KIEM
De Bondsraad van FNV KIEM komt tot de conclusie dat we niet door kunnen op de huidige voet en is van mening dat dit het moment is om door middel van een pensioencontract alle drie de partijen - werkgevers, werknemers én overheid - te binden.

En dat betekent dat we niet alleen een contract met werkgevers over de pensioenregeling willen hebben, maar ook met de overheid. Want dit is het moment om de AOW welvaartsvast te maken, en het onzalige kabinetsplan om te snijden in de fiscale ruimte terug te schroeven. FNV KIEM is daarom van mening dat er verder onderhandeld moet worden. Met de volgende inzet:

1. Er moet een harde afspraak met de overheid gemaakt worden dat de AOW welvaartsvast wordt gemaakt.
2. Er moet een harde afspraak met de overheid gemaakt worden dat de fiscale ruimte voor pensioensparen ongewijzigd blijft.
3. We vinden dat er op cao-niveau onderhandeld moet worden over de mate waarin een pensioenfonds beleggingsrisico wil en kan nemen. En de overheid moet dat mogelijk maken door te komen met een realistischer financieel toetsingskader. Ook moeten aan de cao-tafels afspraken gemaakt worden over hoe de beleggingsrisico’s opgevangen worden.
4. Ook in de toekomst moeten we blijven werken met één pensioensysteem. Dus geen loskoppeling van oude- en nieuwe rechten.
5. De premies moeten worden gestabiliseerd op maximaal 20% van de loonsom en gekoppeld aan de levensverwachting.
6. Alles aan de cao-tafel is onderhandelbaar zodat minder goede regelingen nog steeds verbeterd kunnen worden.

Deze inzet doet recht aan:
De laagstbetaalden. Want we eisen een welvaartsvaste AOW.
De jongeren. Want we zoeken de oplossing in het vrijer maken van de financiële spelregels om te mogen beleggen in plaats van de premie te verhogen.
De ouderen. Door verruiming van de beleggingsspelregels verhoog je de kans dat pensioenen de komende jaren wél geïndexeerd worden.
De verplichting van de werkgevers. Want aan de cao-tafel leg je vast op welke wijze werkgever en werknemer het beleggingsrisico dragen.
De verplichting van de overheid. Geen bezuiniging op de fiscale ruimte. 

Zzp'ers
Omdat het hier gaat over de problematiek van de huidige pensioenfondsen wordt er alleen gesproken over de consequenties van de huidige deelnemers. Maar natuurlijk is FNV KIEM ook van mening dat het in de toekomst voor zzp’ers mogelijk moet worden om zich aan te sluiten bij een pensioenfonds. Dat is een apart punt waar FNV KIEM zich samen met de andere FNV-bonden sterk voor maakt.

Wat is er ook alweer aan de hand met de pensioenen?
FNV KIEM spreekt aan de cao-tafel een pensioenregeling af. Vervolgens berekent een pensioenfonds een premie om de pensioenregeling te kunnen financieren. Als het goed is, is deze premie kostendekkend voor de pensioenafspraak zoals die is afgesproken.

Echter, wat niet in de pensioenregeling zit, is dat het geld wat maandelijks gespaard is, in de loop der jaren minder waard wordt. Je zou het kunnen vergelijken met de spaarpot. De premie die je iedere maand in de spaarpot stopt is kostendekkend. Maar als je na 40 jaar de spaarpot opent, dan blijkt de waarde van al die euro’s verdampt te zijn.

Kortom, premiebetaling alleen is niet genoeg. Je moet iets doen met het ingelegde geld. Je kunt het op een spaarrekening zetten. Maar de renteopbrengsten zullen nooit de inflatie- en loonstijging compenseren. Dus moet je eigenlijk wel gaan beleggen. Met alle risico’s die daar bij horen.

Nu is dat geen nieuw gegeven. Want de pensioenfondsen beleggen al jaren. Daar ligt dus niet het probleem. Maar waar dan wel?
1. Ten eerste worden we met zijn allen flink ouder. Daar hebben we in het verleden geen rekening mee gehouden. Er is dus simpelweg te weinig gespaard.
2. In het verleden kon het tekort in het fonds nog wel eens opvangen worden met een premiestijging. Maar vandaag de dag is dat, ook volgens FNV KIEM, geen oplossing meer. Want:
- We werken nu al één dag in de week voor ons pensioen. De grens van wat we willen betalen is wel een keer bereikt;
- Veel bedrijfstakken zijn sterk vergrijsd. En dat betekent dat er nog maar relatief weinig mensen werken ten opzichte van de groep gepensioneerden en slapers. Je kunt de rekening van het ouder worden niet eenzijdig bij de huidige werkenden neerleggen.

Aanvullende problemen
Behalve bovengenoemde punten zijn er nog een aantal zaken die uitermate belangrijk zijn voor een goede oudedagsvoorziening.
1. De AOW. Dit is nog steeds de belangrijkste pijler voor onze oudedagsvoorziening. Op dit moment is de AOW niet welvaartsvast. En dat betekent dat de AOW minder waard wordt. Zeker voor de laagstbetaalden geldt dat zij koopkracht verliezen. Niet door de hoogte van het pensioen. Maar door het achteruithollen van het niveau van de AOW.
2. Fiscale spaarruimte. In het regeerakkoord van dit kabinet staat dat de fiscale ruimte waarmee we belastingvrij voor ons pensioen mogen sparen, beperkt wordt. Voor alle fondsen die maximaal gebruik maken van deze fiscale ruimte betekent dat, dat ze straks minder pensioen mogen opbouwen. En daardoor zal de pensioenregeling verslechteren.
3. De recente geschiedenis laat zien dat de wereld vaker en sneller in een crisis belandt dan waar rekening mee is gehouden toen de pensioenregelingen werden ingevoerd. Reden voor dit kabinet en De Nederlandse Bank om de beleggingsspelregels binnen de huidige pensioensystematiek te beperken.

Hoe nu verder?
Aanstaande maandag, 18 april, bespreekt vakcentrale FNV met de voorzitters de inzet van de afzonderlijke bonden. Dan blijkt of we tot één gezamenlijke inzet kunnen komen, waarna er met werkgevers en overheid verder onderhandeld wordt.

Joke Hubert
Voorzitter FNV KIEM