/ Kiem Nieuws

RSS

Blog: Waarom is de zelfstandigenaftrek zo belangrijk voor de creatieve sector?

woensdag 11 maart 2015 / Redactie / geen reacties

‘Handen af van de zelfstandigenaftrek’. Met die boodschap zijn we als creatieve sector gestart met actievoeren. Maar waarom eigenlijk? Waarom is die aftrek van zo’n groot belang voor de sector?


Wil je werken in de creatieve sector dan moet je tegenwoordig zelfstandig worden. Subsidies zijn afgeschaft of flink gekort, een  baan in loondienst is nog nauwelijks te vinden. Speciale regelingen voor kunstenaars zoals BKR en Wwik bestaan niet meer. Hou er dus rekening mee dat je weinig gaat verdienen en dat je je eigen broek moet ophouden.


Maar mogen kunstenaars dan ook rekenen op een overheid die het zelfstandig ondernemerschap faciliteert? En met een overheid die niet alleen roept kunst en creatieve sector belangrijk te vinden, maar daar ook naar handelt?


De ene arbeidsmarkt is de andere niet
Dat is de belangrijkste reden voor de campagne ‘Handen af van de zelfstandigenaftrek’ gericht op de creatieve sector. De campagne is een initiatief van journalistenbond NVJ en FNV KIEM, samen met Platform Makers, Kunsten ’92 en FNV Mooi.


De zorg is de bouw niet en de creatieve industrie is niet de sector transport. Verpleegsters, kunstenaars, bouwvakkers, postbezorgers hebben een ander vak en werken onder verschillende arbeidsmarktomstandigheden. Het is niet meer dan logisch om dan ook uit te gaan van een sectorale benadering, en andersom goed te kijken naar impact van algemene belastingmaatregelen op specifieke sectoren. Dat doet Den Haag nu echter niet.


Zelfstandigheid is de norm in de creatieve sector
Zowel in aantallen, arbeidsmarktperspectief als opdracht (‘cultureel ondernemerschap’) is zelfstandigheid en daarmee zzp de norm in de creatieve sector. 60% van alle kunstenaars is zzp'er, en in de creatieve industrie als geheel is dat 1 op de 3. En die aantallen groeien nog steeds. Tegelijkertijd groeit het aandeel onbetaald werk, zoals stages en vrijwilligersplekken.


Het aantal banen daarentegen daalt, ook als rechtsreeks gevolg van bezuinigen. Een nieuwe baan in loondienst vinden is uitzonderlijk. Het aanbod van mensen die in de sector willen werken is en blijft groter dan de vraag. Subsidies en sectorspecifieke regelingen zijn afgeschaft (zoals de Wwik) of ernstig beperkt. Kunstenaars dienen zich als cultureel ondernemer op te stellen en zzp’er te worden.

 

Inkomens in de creatieve sector zijn opvallend laag
Verdienen zzp’ers in de sector dan bovengemiddeld zo goed dat ze niet moeten zeuren? Helaas… de inkomens zijn laag. Gemiddeld verdient de creatieve zzp’er € 21.000,- maar de gemiddelde zzp’er bestaat niet. Grote aantallen zitten daar onder. Driekwart van alle zzp’ers uit de sector heeft een winst tot € 20.000,- Slechts 5% verdient meer dan € 40.000,-, maar liefst 45% heeft een winst lager dan €10.000,-.


Daar komt niet snel verandering in. Voor de meeste zzp’ers is hun onderhandelingspositie buitengewoon zwak. Dagprijzen dalen alleen maar, onderzoek naar de praktijk bij tentoonstellingen laat zien dat het zelfs ongebruikelijk is om kunstenaars een honorarium te betalen. De mensen die het werk doen betalen de prijs van de bezuinigingen. En dat zie je terug in de inkomenscijfers.


Kunst wordt gemaakt door kunstenaars
Wil je kunstbeleid voeren, dan moet je rekening houden met de arbeidsmarktpositie van hen die kunst maken. Zonder kunstenaars geen kunst. De Raad voor Cultuur signaleerde in haar Cultuurverkenning met nadruk zorgen over de grote aantallen zzp’ers, verborgen werkloosheid en lage inkomens.


In januari heeft minister Bussemaker advies gevraagd aan de Raad voor Cultuur over de toekomst van het cultuurbeleid en basisinfrastructuur 2017-2020. In haar brief aan de Raad gebruikt de minister het woord arbeidsmarkt niet één keer. De minister vroeg selectief advies over issues die de Raad in haar de cultuurverkenning signaleerde, maar niet over de zorgen over de zwakke arbeidsmarktpositie van kunstenaars.


Uiteindelijk zegde minister Bussemaker de Kamer in het debat over de adviesaanvraag wel onderzoek toe naar de werkgelegenheid en arbeidsmarkt in de culturele sector. De broodnodige analyse van de actuele stand van zaken volgt dus nog. Hiermee dient rekening gehouden te worden bij het debat over de belastingplannen.


Minister Bussemaker prijst schijnconstructie
In de kunsteducatie stuurt de lokale overheid op zzp-constructies om bezuinigen op te vangen. En minister Bussemaker roemt in het Kamerdebat van afgelopen januari de Reisopera als positief voorbeeld. Citaat:


 “De Reisopera heeft het ontzettend moeilijk gehad en uiteindelijk in 2014 een geheel nieuw bedrijf opgericht, waarbij een ander model is gekozen voor de productie. Daarbij hebben ze mensen moeten ontslaan, maar dat gebeurt in moeilijke tijden. Daarbij hebben ze mensen ook weer op een andere manier voor zich laten werken. Ze hebben nu veel meer zzp’ers in dienst, ze zoeken nieuwe samenwerking en vernieuwing en ze zijn succesvol met een aantal producties”.

 

Eerst bezuinigen dus, dan mensen ontslaan en daarna terug  in dienst nemen’ als zzp’er. De minister kijkt ernaar, en roept ‘Hoera!’. Hoe durft ze? En hoe legt ze dat uit aan haar collega Asscher en aan de Tweede Kamer, die vorige week unaniem voor de Wet Aanpak Schijnconstructies stemde?

 

Den Haag is kort van memorie
In het regeringsakkoord van Rutte II stond het plan om 500 miljoen te bezuinigen op de zelfstandigenaftrek. Daarop hebben we actie gevoerd als sector. Onder andere door de  ruim 65.000 handtekeningen onder de petitie ‘blijfjijzzper’ ging die bezuiniging in oktober 2013 van tafel. Een ruime Kamermeerderheid van PvdA, VVD, D66, de ChristenUnie en de SGP vond de “zzp-boete” bij nader inzien toch geen goed idee. Behoud van de zelfstandigenaftrek was ‘een duidelijke plus’ aldus VVD-woordvoerster Helma Népperus in het debat over het begrotingsakkoord.


Maar nu men in Den Haag het belastingstelsel op de schop wil nemen, komt ook deze discussie weer terug. Vandaag ons schot voor de boeg met deze campagne. Met als duidelijke boodschap: afschaffing van de zelfstandigenaftrek is zeer onverstandig en desastreus voor de creatieve sector.

 

Handen af van de zelfstandigenaftrek!
Conclusie: wil je werken in de creatieve sector dan moet je wel haast zelfstandig worden. Reken niet op subsidie of een baan in loondienst. Hou er rekening mee dat je weinig gaat verdienen. En dat je je eigen broek moet ophouden.


Maar mogen kunstenaars dan ook rekenen op een overheid die het zelfstandig ondernemerschap (blijvend) faciliteert? En met een overheid die niet alleen roept kunst en creatieve sector belangrijk te vinden, maar daar ook naar handelt? Daarom ‘handen af van de zelfstandigenaftrek. Teken de petitie!

 

Peter van den Bunder, bestuurder zelfstandigen FNV KIEM

Print deze pagina

/ Kiem Thema's

  • Nieuws voor zzp'ers

    vrijdag 27 november 2015

    Lees verder

/ Kiem Reacties

 
__    __     ___      ______     ___      _____    __   __  
\ \\ / //   / _ \\   /_____//   / _ \\   |__  //   \ \\/ // 
 \ \/ //   | / \ ||  `____ `   | / \ ||    / //     \ ` //  
  \  //    | \_/ ||  /___//    | \_/ ||   / //__     | ||   
   \//      \___//   `__ `      \___//   /_____||    |_||   
    `       `---`    /_//       `---`    `-----`     `-`'   
                     `-`