/ Kiem Nieuws

RSS

Blog: De deal!

vrijdag 31 augustus 2012 / Redactie / geen reacties

Onlangs kwam de directie van de Rabobank (een zogenaamde triple A bank) naar buiten met het idee dat de pensioenfondsen wel even een deel van hun hypotheken zouden moeten overnemen.

Daarmee zouden de problemen voor de banken afnemen en zouden zij weer geld in de economie kunnen steken. Ook de regering lijkt wel gecharmeerd van een dergelijke plan, omdat dit de economie zou stimuleren. De overheid zou dan vervolgens bereid zijn wat soepeler om te gaan met de rekenrente (de deal) zodat de pensioenfondsen minder zouden hoeven te korten op de pensioenen. Fijn voor de vakbonden en de gepensioneerden! Iedereen blij zou je zeggen.

Wat gebeurt hier nu? Waarom willen de banken af van hun hypotheken? Waarom wil de politiek een ruil bewerkstelligen/opdringen waarbij hypotheken door de fondsen worden overgenomen in ruil voor een ophoging van de rekenrente. En waarom zouden wij blij moeten zijn met een versoepeling van de rekenrente? Wat is het voordeel voor de pensioenfondsen bij een dergelijke deal? Wie betaalt de rekening?

Hypotheken
De banken hebben een groot deel van hun geld uitgeleend aan huiseigenaren in de vorm van hypotheken. De afgelopen decennia zijn de huizenprijzen flink gestegen, mede als gevolg van de soepele houding van de banken om geld uit te lenen. Ook het soort hypotheken zijn veranderd. Waar vroeger het huis in 30 jaar werd afgelost hebben banken allerlei nieuwe hypotheekvormen bedacht waarbij nauwelijks meer hoeft te worden afgelost of waarbij een deel van de aflossing in de vorm van beleggingen plaatsvindt.

Huizenmarkt ingestort
Nu de huizenmarkt in elkaar stort blijken veel van de hypotheken onder water te staan, dat wil zeggen dat het uitgeleende bedrag hoger is dan de waarde van het onderpand (huis). Bij economische terugval zijn er ook steeds meer mensen die niet meer in staat zijn om aan hun verplichtingen te voldoen. Tot slot komen veel mensen op termijn in grote financiële problemen omdat de hypotheekrenteaftrek zal afnemen of komt te vervallen terwijl de schuld nog lang niet is afgelost.

Banken zien deze enorme financiële risico’s en willen daar graag vanaf. Met het argument van extra financiële armslag en investeringen in de vastgelopen economie probeert zij samen met de overheid de pensioenfondsen te dwingen deze rommelhypotheken over te nemen.

Onderdekking
De overheid heeft in het verleden regels opgesteld op welke wijze de pensioenfondsen toekomstige verplichtingen moeten berekenen. Daarvoor is een zeer zorgvuldige rekenmethode opgesteld die al vele jaren geldt. Sinds de kredietcrisis (veroorzaakt door het onverantwoorde gedrag van vooral de banken) van 2008 verkeren veel fondsen in onderdekking. Dat wil zeggen dat het totale vermogen minder is dan het totaal aan verplichtingen (nu en in de toekomst). Pensioenfondsen kunnen en mogen dat slechts een beperkte tijd volhouden (in principe drie jaar).

De pensioenfondsen zijn dan ook verplicht een herstelplan in te dienen. Na afloop van het herstelplan dienen de fondsen een dekkingsgraad te hebben van minimaal 105%. De termijnen van de herstelplannen zijn al opgerekt van drie naar vijf jaar. Daarmee kregen de fondsen wat langer de tijd om orde op zaken te stellen.

Kortingen
Helaas blijkt nu dat de meeste pensioenfondsen nog steeds in onderdekking verkeren waarvan sommige nu al hebben moeten besluiten flink te moeten korten. Het ziet er naar uit dat zeer veel fondsen binnenkort flinke kortingen moeten doorvoeren om op deze manier te voldoen aan de wettelijke plicht om binnen de gestelde termijn uit onderdekking te komen.

De politiek wil kortingen voorkomen in een tijd waarin het economisch niet erg goed gaat. Korting op de pensioenen leidt immers tot nog meer koopkrachtverlies en boze gepensioneerden. Opportunistisch als de politiek is zal men trachten de regels zo te manipuleren dat de (aangekondigde) kortingen tot een minimum worden teruggebracht. Daarmee houden de gepensioneerden (een steeds groter wordende electorale groep) hun huidige pensioen. Dat is natuurlijk fijn voor de gepensioneerden, maar het heeft een keerzijde. De afgelopen vier jaar keerden de fondsen namelijk voor 100% pensioen uit terwijl er soms maar voor 80% in kas zit.

Rekenrente
Het eenvoudigste instrument om de kortingen te voorkomen is door de rekenrente te verhogen, waarmee de fondsen hun verplichtingen moeten bepalen. Gaat de rekenrente omhoog dan dalen de verplichtingen boekhoudkundig en stijgen de dekkingsgraden.

Jongeren zijn de dupe
Het probleem is echter dat als de daadwerkelijke rente langdurig laag blijft wij onze reserves aan het opeten zijn ten koste van de jongere generaties. Dit legt een bom onder ons gehele solidaire pensioensysteem wat mede door ons eigen toedoen al in een minder fraai daglicht is komen te staan (casinopensioen) bij jongere generaties. Het simpele verhogen van de rekenrente om daarmee afstempelen te voorkomen is daarom geen goed plan.

Desastreus
Het overnemen van rommelhypotheken in ruil voor ophoging van de rekenrente is voor banken en de politiek misschien een aardige opsteker maar voor de pensioenfondsen desastreus. Men moet afblijven van het spaargeld voor de huidige en komende generaties en dit mag geen speelbal worden van opportunistische partijen die graag een stukje van de taart willen voor korte termijn gewin.

Kortingen noodzakelijk
Hoe vervelend het ook is, aan kortingen op de pensioenen zullen wij niet ontkomen. Deze zijn absoluut noodzakelijk om de pensioenen ook voor komende generaties veilig te stellen. Voor de huidige generatie pensioengerechtigden heb ik slechts een schrale troost, misschien krijgen ze een iets minder fraai aanvullend pensioen, ze krijgen het wel veel langer dan waar oorspronkelijk rekening mee was gehouden.

Pepijn ten Kate
Bestuurder FNV KIEM

Print deze pagina

/ Kiem Thema's

  • AOW en pensioenen

    vrijdag 20 november 2015

    Nederland heeft een goed pensioenstelsel, maar zoals overal zijn er altijd verbeteringen mogelijk. Zo is er bijvoorbeeld een groep werkenden die nu geen of onvoldoende pensioen opbouwt. De FNV vindt dat iedereen, jong en oud, gewoon een goed pensioen verdient. Lees verder

/ Kiem Reacties

 
 _    _    __   __   _____       ___      _  __   _    _   
| \  / ||  \ \\/ // |  __ \\    / _ \\   | |/ // | || | || 
|  \/  ||   \ ` //  | |  \ ||  | / \ ||  | ' //  | || | || 
| .  . ||    | ||   | |__/ ||  | \_/ ||  | . \\  | \\_/ || 
|_|\/|_||    |_||   |_____//    \___//   |_|\_\\  \____//  
`-`  `-`     `-`'    -----`     `---`    `-` --`   `---`