Hieronder de veelgestelde vragen aan FNV KIEM. Is je vraag nog niet beantwoord? Bel dan (0900) FNV KIEM (0900 36 854 36 lokaal tarief).

• Wat is het verschil tussen licentie en overdracht van rechten?
  Het grote verschil is dat je bij licentie eigenaar van je rechten blijft. Als een investeerder (producent of uitgever) met jouw muziekopnamen de markt op wil, dat wil zeggen geluidsdragers op de markt wil gaan brengen of je muziek wil aanbieden aan commercialproducenten, zal hij schriftelijk toestemming daarvoor moeten hebben. Je geeft die toestemming doordat je (een gedeelte van) je rechten overdraagt aan de investeerder of doordat je de exploitatierechten in licentie geeft. Als je product af is geniet het de voorkeur om je werk in licentie te geven. De producent krijgt dan de rechten om voor een bepaalde periode en in een bepaald territorium je werk te exploiteren. Na de periode zullen die rechten, als je het contract niet wil continueren, weer aan jou terug vallen. Je blijft dus eigenaar. Je werk is slechts voor een periode “verhuurd”. Bij overdracht van rechten heb je een minder sterke positie. De investeerder treedt tegen een bedongen vergoeding in feite in jouw positie. Je rechten zullen weer terug overgedragen moeten worden wil je weer eigenaar daarvan zijn.
• Hoe kan ik mijn werk, opnamen of auteursrechtelijk werk, beschermen tegen stelen?
  Als het voorkomt dat je iemand anders jouw muziek hoort gebruiken zonder dat je daar toestemming voor hebt gegeven, kan je bij de rechter een verbod inroepen. De ander zal dan moeten aantonen dat hij schriftelijk van jou toestemming heeft gekregen om het werk/opnamen te gebruiken. Als de ander zich verweert, bijvoorbeeld bij het gebruik van een melodie die van jou is, dat hij zelf die melodie heeft bedacht, zit je in de problematiek van het plagiaat. Bij plagiaat speelt het bewijsrecht een doorslaggevende rol. Je zal moeten bewijzen dat jij eerder dan de ander de melodie hebt gemaakt. Aanmelding bij Buma of Sena biedt daarbij geen soelaas, deze organisaties zijn niet gericht op bescherming van je materiaal maar op exploitatie ervan. Met elk soort bewijs kan je aantonen dat je op een bepaalde datum de gewraakte melodie al in je “bezit” had. Dat kunnen dus getuigenverklaringen van vrienden zijn en mede auteurs- of artiesten zijn, maar het kan ook een bewijsstuk zijn van de dienst Registratie van de Belasting zijn. Deze faciliteit van de Belastingsdienst is niet erg kostbaar en zeer adequaat. Het laten registreren van geluidsdragers is bij sommige diensten ook mogelijk.
• Is het noodzakelijk om je muziek bij een muziekuitgever te laten uitgeven?
  Nee, dat is niet noodzakelijk. Hoewel in elke platenovereenkomst een beding staat dat je als artiest verplicht bent om, indien je ook schrijver bent, de auteursrechten over te dragen aan een door de producent aan te wijzen muziekuitgeverij, is het niet noodzakelijk dat een uitgever betrokken is bij het op de markt brengen van muziek. De groep BZN is het beste voorbeeld van een succesvolle groep die hun grootste hits zonder de bemoeienis van een muziekuitgever hebben gescoord. Wel is het zo dat je er als beginnende act in de popmuziek vaak niet onder uit komt om bij een uitgever te tekenen als je een platencontract aangaat. De meeste producenten zijn namelijk ook uitgever en zullen de kans om via het auteursrecht een deel van hun investeringen terug te krijgen, niet laten lopen. Gelukkig is er een goede methode om werk dat niet wordt gebruikt, dat dus niets of nauwelijks iets oplevert, terug te krijgen van een muziekuitgever middels buitengerechtelijke ontbinding van de uitgave-overeenkomst.
• We kunnen ergens optreden, maar ontvangen hiervoor geen vergoeding. Moeten we dat doen?
  Als je begint met een bandje en niemand kent je, wordt je ook niet gevraagd om ergens te spelen. Dan is het probleem niet zozeer dat je niets verdient, maar dat je niet eens gelegenheid hebt om te laten horen wat je kan. In zo’n situatie kan het zinvol zijn om ergens te gaan spelen zonder dat je daarvoor wordt betaald. Het lijkt me dan wel logisch dat je de onkosten vergoed krijgt. Maar als je in een volle zaal terecht komt kan je zelfs, bij uitzondering van vergoeding afzien als je maar bekendheid krijgt en materiaal van je band uit kan delen.
• We kunnen een optreden krijgen, maar dit wordt niet door middel van een contract vastgelegd. Is het verstandig om dit te doen?
  Ik ga er van uit dat er wel een afspraak is dat je geld krijgt voor je optreden. Als de zaal zegt dat een contract niet nodig is kan je altijd de afspraken die gemaakt zijn (hoe laat beginnen, welke spullen neem je mee, welke spullen zijn er, wat krijg je betaald, hoeveel consumptiebonnen, tot hoe laat spelen, welke datum) in een brief zetten en mailen, faxen, opsturen. Het liefst op een manier dat je later kan bewijzen dat de ander die brief heeft ontvangen, bijvoorbeeld samen met een ander door de brievenbus gooien, faxen met verzendbewijs of aangetekend sturen.
• We mogen ergens spelen, maar we hebben geen eigen geluidsboxen. Kan je vragen of ze dat verzorgen?
  Als je een bandje hebt, zullen de bandleden minimaal wel hun eigen instrumenten bezitten en de daarbij behorende apparatuur. Het komt wel voor dat een band niet zelf een zangversterking en microfoons heeft die geschikt zijn voor een zaal. Het is niet ongebruikelijk dat een zaal zijn eigen zangversterking heeft, met microfoons. Voor gitaar- en bas versterkers moet je zelf zorgen.
• We zijn op zoek naar iemand naar iemand die voor ons de spullen heen en weer wil rijden. Wat moet je zo iemand betalen?
  Daar zijn geen tarieven voor, zoals er ook geen tarieven zijn voor optredens, waar alle partijen zich aan houden. Wat je zo iemand betaald moet je dus uit onderhandelen. Daarbij spelen allerlei uitgangspunten die je zelf goed kan bedenken een rol. Het belangrijkste punt is dat je afweegt wat je zelf nog overhoudt na betaling van zo’n “roadie”. Sommige bands geven liever geld uit aan roadies om na een optreden niet zelf te hoeven sjouwen, dan dat ze zelf geld verdienen.
• Samen met een vriend heb ik muziek en een tekst geschreven. We willen die onbeperkt ter beschikking stellen. Hoe moeten we dit doen?
  Wie muziek en een tekst heeft geschreven is een auteur, en die valt onder de Auteurswet. Deze wet geeft een auteur een wettelijke bescherming tot 70 jaar na zijn dood van af het moment dat het “auteursrechtelijke werk” (de tekst en de muziek) klaar is. Dat wil zeggen, als de auteur vindt dat het af is. Die bescherming betekent die niemand het “werk” mag gebruiken zonder toestemming van de auteur. Als je merkt dat dat wel is gebeurd kan je naar de rechter stappen en een verbod inroepen. Daarom spreken we ook wel van een verbodsrecht. Je hoeft er dus niets voor te doen om die bescherming te krijgen. Als je vindt dat iedereen het “werk” zonder jou toestemming mag gebruiken, moet je dat duidelijk maken als je het werk openbaar maakt, bijvoorbeeld als je het op het internet beschikbaar stelt. Je kunt dan bijvoorbeeld vermelden dat je afziet van je rechten en het werk vrijwillig toevoegt aan het “publiek domein”. De vraag die ik aan jou wil stellen is: waarom zou je dat doen? Wat schiet je er mee op?
• Mijn vriend en ik hebben zelf muziek en een tekst geschreven. Wij willen duidelijk maken dat dat onze muziek is. Hoe moet je dat aanpakken, want we willen een demo maken.
  Uit het antwoord van de vorige vraag die veel te maken heeft met deze vraag, blijkt dat het voldoende is als je de namen van de auteurs op de demo vermeldt. Iedereen in de entertainmentwereld weet wat daarmee wordt bedoeld. Zo’n demo kan leiden tot een muziekuitgave-contract. Dat is een contract waarbij je aan uitgever toestemming geeft om het liedje te (laten) exploiteren en waarbij de voorwaarden waaronder dat gebeurt afspreekt. FNV KIEM kan je als je dergelijke contracten gaat tekenen, helpen om inhoud ervan te beoordelen. Teken dus nooit een contract zonder deskundig advies, want het kan zijn dat je je voor lange tijd bindt!

• Waar kan ik demo’s verspreiden?

  Als je wilt optreden, stuur je demo’s naar boekingskantoren. Als je composities van anderen speelt en je wilt een plaat maken, stuur je demo’s naar platenmaatschappijen/producenten. En als je zelf schrijft en speelt, stuur je demo’s naar platenmaatschappijen/producenten en naar muziekuitgeverijen.

• Zijn er ook oefenruimtes waar je instrumenten kan huren?
  Er bestaan oefenruimtes waar versterkers, zanginstallaties en drumstellen staan. Je hoeft dan alleen je instrumenten mee te nemen. Meer informatie hierover kan je onder andere verkijgen bij de provinciale popkoepels.
• We zijn er achter gekomen dat er een andere popband is met dezelfde naam. Hoe voorkom je zo’n probleem?
  Voordat je gaat investeren in de naam door bijvoorbeeld foto’s, promotiemateriaal e.d. te laten drukken is het goed om de naam te laten deponeren bij Benelux-merkenbureau. Dat kost wel geld. Voordat een dergelijk depot wordt toegestaan checkt het bureau of er al een band met de door jullie gewenste naam bestaat. Je kunt de naam voor verschillende categorieën laten vastleggen: cultuur/muziek producten, merchandising (petjes, t-shirts) e.d. en ook voor verschillende territoria.
• Steeds vaker maken bands op cd of tijdens optredens gebruik van samples. Mag dat zo maar?
  Samples zijn auteursrechtelijk beschermd. Het gaat er dus niet om hoe lang een stukje tekst of muziek is om het een auteursrechtelijk werk te noemen. Dat leidt wel tot absurde toestanden zoals procedures over het gebruik van een schreeuw van James Brown, wat is voorgekomen. Bij optredens loop je misschien wat minder risico, maar om grote (buitenlandse) claim te voorkomen is het beter om voordat je samples gebruikt daarvoor toestemming te (laten) vragen.